De graansilo’s

In het Asser havenkwartier staan twee graansilo’s. Een hoge (1956) en een lage (1964). De hoge was al een monument maar de twee horen bij elkaar. Ze zijn gebouwd voor de graan verwerkende industrie en de landbouwcoöperaties die kenmerkend voor de provincie Drenthe waren. In de graansilo’s werd graan opgeslagen van de boeren die aangesloten waren bij de Coöperatie Asser Silostichting (C.A.S.) en buitenlandse granen die nodig waren in de mengbedrijven van de malerijen.

De landbouwindustrie verenigde zich aan het einde van de 19de eeuw in productcoöperaties. Dat was een manier om gezamenlijk kredietvoorziening te krijgen, de landbouwproducten te verkopen, te verwerken en later ook om bedrijfsmiddelen aan te kopen.

Het systeem dat boeren hun eigen verbouwde graan naar de lokale molenaar brachten voor verwerking, veranderde door de bevolkingstoename en schaalvergroting in de landbouw. Er waren meer monden te vullen. Nederland ging veel graan importeren. Aan de andere kant stegen de opbrengsten uit de landbouw en hadden boeren opslagruimte nodig, zowel voor hun producten als het veevoer.

Na de Tweede wereldoorlog werden door fusies en overnames een aantal coöperaties steeds groter, waardoor het totaal kleiner. Doel: meer investeren en meer kosten besparen. Op de plek waar nu het Havenkwartier is, was toen nog geen industrie. Maar Assen breidde uit naar het oosten. Tussen het Noord-Willemskanaal en de spoorlijnen naar Groningen en Gieten ontstond een bedrijventerrein.

In 1956 werd de hoge silo gebouwd, naar ontwerp van L.W. de Koning van het Centraal Bureau van de Nationale Coöperatieve Aan- en Verkoopvereniging voor Landbouw. Kom vandaag nog maar eens met zo’n naam. In 1964 ontwierp de technische dienst van CEBECO (de opvolger van het Centraal Bureau) de lage silo. De hoge silo heeft een betonskelet en de muren daartussen zijn van baksteen. De lage silo heeft een staalskelet met daartussen metselwerk.

Tja, je kunt discussiëren of dit nou mooie gebouwen zijn, zeker in de huidige staat. Bernd Otter Van de Asser historische Vereniging terwijl hij langs de silo’s op de havenkade slentert: “ze zijn niet mooi maar wel heel belangrijk geweest voor de ontwikkeling van Drenthe en Assen. Stel voor dat we in Assen ooit het graanpakhuis van De Waard aan de Vaart hadden gesloopt, dan hadden we die historie nooit meer kunnen vertellen. Dat is met deze silo’s ook zo. En deze silo’s zijn eigenlijk het vervolg op de graanpakhuizen, maar dan in samenwerkingsverband van de boeren.”

Rond 1970 werd het Noord-Willemskanaal omgelegd, zodat het niet meer door, maar om Assen heen liep, en kreeg de oude loop van het kanaal door de stad heen de naam Havenkanaal. Dit Havenkanaal kreeg een zwaaikom voor het keren van schepen ter hoogte van beide silo’s.

Veel buizen, bakken en aan de onderkant trechtervormige silo’s. Daarboven zitten in het hoge gebouw 21 silocellen voor granen en mengvoer. De hoge en lage silo worden met elkaar verbonden door een kettingtransporteur en een valpijp. In de lage silo bevinden zich acht silocellen en aan de voorzijde een uitbouw voor de machines om de granen in de loods te krijgen en te verwerken, waaronder een jakobsladder en twee pneumatische zuigers.

In 2010 besluit Agrifirm over te gaan naar één centrale opslagplek in Meppel en silo’s aan de Havenkade worden verkocht aan de gemeente Assen. De lage silo staat leeg en de hoge silo is deels in gebruik als kantoor voor beginnende ondernemers.

Otter: “De aanwijzing tot provinciaal monument geeft wel meer duidelijkheid over de toekomst. De silo’s blijven bestaan maar moeten wel opgeknapt worden. Er moet iets met cultuur in komen. Het zal onderdeel worden van de totale ontwikkelingen in het havenkwartier.”